دنیای جانداران میكروسكوپی دنیایی بس بزرگ است. انسان ها از میكروب غالباً تصور

 

ناخوش آیندی دارند و با نام میكروب مفهوم درد و رنج و بیماری را به یاد می آورند. در صورتی

 

كه واقعیت چنین نیست .

واژه میكروب از دو كلمه كوچك و زیستن گرفته شده است. بنابراین هر جاندار كوچك و ذره

 

بینی میكروب  است.

زندگی انسان و سایر جانوران به وجود میكروب ها وابسته است بسیاری از نیازهای ما توسط

 

میكروب ها تهیه می شود.

 

مانند:

 

نان، ماست، پنیر، چای، ترشی ها و ... و حتی بعضی از داروها و ویتامین ها توسط میكروب

 

ها بدست  می آیدامروزه با استفاده از علم بیوتكنولوژی توانسته اند برخی از مواد غذایی ،

 

دارویی، سوختی، شیمیایی و حتی كودهای شیمیایی را تهیه كنند.

میكروب ها معمولاً در كنار هم رشد می كنند . از رشد و تقسیم میكروب ها اجتماعی از آنها

 

به وجودمی آید به اجتماع میكروب ها كلونی می گویند. كلونی میكروب ها با چشم غیر

 

مسلح دیده می شوند. كلونی میكروب ها شكل ها، رنگ ها و ویژگی های متفاوت دارند.

 


بیماری زایی میكروب ها:

بعضی از میكروب ها برای بدست آوردن محیط مناسب ممكن است وارد بدن انسان، گیاه، یا

 

جانوران شوند. در این حالت میكروب را انگل و جانداری كه میكروب وارد بدنش شده است

 

میزبان نام دارد. میكروب ها در درون بدن میزبان رشد و تولید مثل و حتی مواد سمی هم

 

تولید می كنند و به سلول های میزبان آسیب می زنند در این حالت بیماری میكروبی بروز

 

می كند.
 


 

هر بیماری سخت میكروبی سه مرحله دارد:
1) مرحله جایگیری: در این مرحله میكروب وارد بدن می شود و خود را به محل مناسب خود می رساند.

2) مرحله حاد: شخص بیمار می شود و همه نشانه های بیماری آشكار می شود.

3) مرحله نقاهت: در این مرحله بدن بر میكروب غلبه كرده و رفته رفته تواناتر می شود.


سرعت رشد بعضی از میكروب ها بسیار كند است و مبارزه بدن و میكروب نیز به كندی صورت

 

می گیرد و مدت ها به طول می كشد اینگونه بیماری ها را مزمن می گویند. بیماری سل و یا

 

جزام از جمله       بیماری های مزمن هستند كه در آنها مبارزه بدن و میكروب ماه ها و حتی

 

سالها طول می كشد.

آغازیان :

آغازیان موجودات ساده ای هستند كه برخی تك سلولی و برخی پر سلولی اند. گونه هایی

 

زندگی آزاد و بعضی زندگی انگلی دارند همه آغازیان به دو گروه پست و عالی رده بندی می

 

شوند. ساختمان سلولی آغازیان پست و عالی با یكدیگر متفاوت است. آغازیان پست

 

ساختمان سلولی     ساده ای دارند كه آنها را پروكاریوت می نامند. در پروكاریوت ها هسته

 

معین و مشخصی در درون سلول دیده نمی شود و مواد وراثتی در درون سلول پراكنده اند و

 

بعضی از ضمایم(اندامك) سلولی را ندارند. یوكاریوت ها كه سلول های كاملتری هستند

 

هسته واقعی دارند. آغازیان جانور مانند در این گروه قرار دارند. آغازیان جانور مانند عبارتند از :

 

آمیب ها، مژك داران، هاگ داران، ناژك داران


دلایل اهمیت آغازیان :

 غذای بسیاری از جانوارن ساكن آب بخصوص ماهی ها هستند.

 پوسته سخت بعضی از آنها منابع پر ارزشی هستند.

 در میان آنان اقسام بیماری زا وجود دارد. مانند (اسهال خون ، مالاریا)

چگونگی تغذیه آمیب ها:


قارچ ها:
قارچ ها گروهی از جانداران هستند كه در زندگی انسان و سایر جانداران اهمیت فراوان دارند.

قارچ ها عامل اصلی فساد مواد غذایی و بخصوص میوه ها و محصولات كشاورزی هستند

 

گروهی از قارچ ها بیماری زا هستند و مبارزه با آنها به دشواری صورت می گیرد.


 

 اما بعضی از قارچها در تولید مواد غذایی (شیمیایی) داروها و حتی طعم مواد غذایی واقع

 

آفات گیاهی نقش دارند. مثلاً برای تهیه نان از گرد مخمر در نانوایی استفاده می شود كه

 

نوعی قارچ تك سلولی است و یا برای تهیه ماست و یا پنیر از انواع قارچ های تك سلولی

 

استفاده می شود.

 

 

باكتری ها:

مهمترین و مشهور ترین آغازیان پست باكتری ها هستند. تعداد كمی از باكتریها زیان آورند و

 

اغلب آنها مفید هستند و چون آنها برای بقای ما و سایر جانداران اهمیت دارند. حتی در درون

 

بدن ما باكتریهای مفیدی وجود دارند كه بعضی از نیازهای ما را تأمین می كنند.
 

ساختمان بدن باكتری ها :

باكتریها جانداران تك سلولی از گروه پروكاریوت ها هستند. در بدن این جانداران هسته

 

مشخصی دیده نمی شود. بلكه اجزای هسته در درون سیتوپلاسم پراكنده است. باكتریها به

 

شكل و اندازه های گوناگون دیده می شوند. دانشمندان باكتریها را بر اساس شكل به سه

 

دسته تقسیم كرده اند

كه عبارت اند از :

 

1) كوكسی ها یا باكتریهای كروی شكل مثل میكروكوك استرپتوكوك استافیلوكوك


2) باسیل ها یا باكتریهای میله ای شكل باسیل یونجه یا مثل باسیل سیاه زخم


3) اسپریل ها یا باكتریهای فنری شكل مثل نوعی آنژین چركی
گلودرد


 


اصول كخ:

رابرت كخ دانشمند آلمانی مطالعات وسیعی را پیرامون بعضی از بیماری های میكروبی انجام

 

داد.او توانست عامل بیماری سیاه زخم(باسیلوس آنتراسیس) و سل (مایكوباكتریوم

 

توبركلوزیس) را كشف كند و یا درباره میكروب وبا (ویریوكلرا) و مالاریا(پلاسمودیوم) تحقیق

 

وسیعی انجام دهد.

روش تحقیق كخ كه به اصول كخ مشهور است ثابت می كند كه بین بعضی میكروب ها و

 

بیماری ها ارتباط وجود دارد.


این اصول عبارتنداز:

میكروب عامل بیماری باید به تعداد زیاد در بدن بیمار وجود داشته باشد.

این میكروب را باید بتوان بدست آورد و پرورش داد.

 

 میكروب پرورش داده شده باید بتواند فرد سالم را بیمار كند و همان بیماری را به وجود آورد.

 امكان دوباره پرورش میكروب وجود داشته باشد.
 


باكتری ها و غذاها

یكی از علل آلودگی غذاها وجود باكتریها در محیط غذایی است . باكتریها در درون غذاها تولید

 

مثل می كنند و با رشد و تولید مثل خو، مواد زاید و سمی تولید می كنند همچنین بعضی از

 

باكتریها مثل وبا آبها را آلوده كرده و باعث بیماری می شوند. محیط آشپزخانه باید كاملاً تمیز

 

باشد و ظروف مواد غذایی نیز پاكیزه باشند. همچنین عوامل انتقال دهنده میكروب ها مانند

 

مگس، كرمك، محیط غذایی نیز باید كاملاً از بین بردند.


ویروس ها

ویروسها عوامل كوچكی هستند كه فقط دارای یك نوع اسیدنوكلثیك (RNA , DNA) هستند

 

این عوامل فقط قادر اند كه تولید مثل كنند اما هیچ یك از سایر كارهای موجودات زنده را انجام

 

نمی دهند. ویروس ها فقط در درون سلول های زنده می توانند تولید مثل كنند بنابراین انگل

 

های اجباری هستند. اسیدنوكلثیك ویروسی توسط پوسته ای از جنس پروتئین پوشانده

 

شده است. ویروسها چنان كوچكند كه با میكروسكوپ های معمولی قابل مشاهده نیستند و

 

برای دیدن آنها از میكروسكوپ های بسیار قوی (الكترونی) استفاده می شود.


ماده وراثتی ویروس (اسیدنوكلثیك) دارای تمامی اطلاعات لازم برای برنامه ریزی سلول میزبان

 

است و   می تواند به كمك سلول میزبان تمام مولكول های لازم برای ساخت ویروسی جدید

 

را بسازد. ویروس ها قادرند هر موجود زنده ای را از قبیل (باكتریها، قارچها، تك سلولی ها،

 

جانور مانند گیاهان، جانوران، انسان) آلوده كنند.

 

ویروس ها اقسام مختلفی دارند به دلیل انگل بودن اغلب آنها مضرند و گروه كوچكی از آنها بی زیان هستند.  ساختمان بعضی از ویروس ها مثل ویروس ایدز پیچیده است.


بعضی از بیماری های ویروسی عبارتند از :

 

اوریون، انفولانزا، سرخك، سرخجه، واكسینیا، آبله ، سرماخوردگی، تبخال، آبله مرغان،

 

هپاتیت، ویروسهای تومورزا و سرطان زا، ایدز
 

 



 

بیشتر بدانید:

 

توان تولید مثل باكتریها خارق العاده است. در بعضی از باكتریها فاصله بین دو تقسیم ممكن است فقط 20 دقیقه باشد. با این حساب اگر غذا و فضای كافی فراهم باشد یك باكتری می تواند در ظرف مدت كمتر از دو روز جرمی معادل كره زمین تولید كند. اما به ندرت اتفاق می افتد كه شرایط محیطی كاملاً مساعد باشد.
باكتری ها به روش تقسیم دو تایی تولید مثل می كنند. ابتدا
DNA آنها همانند سازی می كند سپس ملكول های DNA از هم جدا شده و به نقاط مختلفی از غشاء پلاسمایی اتصال می یابد و سپس دو سلول باكتری به وجود می آید. سلول های حاصل ماده ی ژنتیكی یكسانی دارند.
 


 

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 20 آبان 1389    | توسط: مهدی قاضی زاده    |    |
نظرات()